Page 66 - NIS Gujarati 16-30 June 2025

વયકકતતર નાગાજય્વન

જનકવિ

બાબા નાગાજુ્ન
જન્મષઃ 30 જુન, 1911, મૃતષ્યુષઃ 5 નવેરબર, 1998

બરિકર, િકીર અને મ્ત ભાવના ધરાવતા બાબા નાગાજુ્ને પોતાની તપસષ્યા અને સપષ્્ટ વ્તવષ્ય વિારા પોતાની આગવી
ે
ુ
ે
ઓળખ બનાવી. લોકશક્તના ઉપાસક નાગાજુ્ને પોતાના જીવનમાં ્ષ્યારષ્ય કોઈ બંધન સવીકાષ્યુાં નહીં અને તેમની ષ્યાત્રા
્ષ્યારષ્ય અ્ટકી નહીં. નબહારી મા્ટીનં ગૌરવ અને સાનહતષ્ય અકાિમી વિારા સન્માનનત વદ્નાથ નમશ્રએ સપષ્્ટ નવચારો, તીક્ણ
ૈ
ે
ુ
શબિો, સીધા નનવિનો અને જીવંતતાને પોતાના વષ્યક્તતવનો મહતવપણ્ ભાગ બનાવષ્યો. તેઓ સભાન અને સતક્ક રૂપે લોકોના
ૂ
ે
ે
કનવ હતા. આ જ કારણ છે કે તેઓ આજે પણ સાનહતષ્ય પ્રમીઓ અને િેશવાસીઓમાં લોકોના કનવ તરીકે લોકનપ્રષ્ય છે...
બા બા નાગાજય્વને એક રાર પોતાની કસરતા દ્ારા કહ્યં મનમાં ઊંડે સયધી જડાઈ ગયં અને તેઓ રદ્નાથ સમશ્ યાત્રી બનયા. બૌદ્ધ
ૈ
ય
િતયં કે “લોકો મને પૂછે છે કે મારે તેમને શં કિરયં
ં
દીક્ાથી તેમને નરયં નામ, નાગાજય્વન મળય. તેઓ સિનદીમાં નાગાજય્વન અને
ય
ય
ે
ૈ
જોઈએ, િયં એક લોકકસર છું, િયં સીધયં કિીશ, િયં
જેલમાં ગયા અને સિમાલય અને સતબેટના જંગલ સરસતારોમાં પણ પ્રાસ
કેમ ખચકાઉ.” સિનદી, મૈસથલી, બંગાળી અને સંસકકૃત ભારાના પ્સતકષ્ઠત મસથલીમાં 'યાત્રી' તરીકે કસરતા લખતા રહ્ા. ખેડૂત આંદોલન દરસમયાન, તેઓ
કસર અને લેખક નાગાજય્વને ઘણી નરલકથાઓ, ટૂંકી રાતા્વઓ, સાસિકતયક કયવો. તેઓ શ્ીલંકા પણ ગયા અને તયાં પાલી ભારા શીખયા. બાળપણ,
ય
જીરનચરરત્ર અને પ્રાસ રણ્વનો લખયા છે, પરંતય તેમની રાસતસરક ઓળખ સશક્ણ, મસાફરી, સંશોધન, બૌદ્ધ બનરાની સફર, સામાસજક અને રાજકીય
ફકત એક લોકકસર તરીકે જ સથાસપત થઈ િતી. સિનદી જગતમાં બાબા તરીકે ચળરળોમાં સસક્રય ભાગીદારી, કૌટુંસબક જરાબદારીઓ સાથે સાથે સાસિતય
ય
ર્ણીતા બાબા નાગાજય્વનની રચનાઓ સાસિતય જગતથી લઇ ગામડાઓ પ્તયેનં તેમનં સમપ્વણ અદ્ભુત િતં. તેમણે 1945માં ઔપચારરક રીતે કસરતા
ય
ય
ય
સધી સમાન રીતે લોકસપ્ય િતી. લખરાનં શરૂ કયયું અને જીરનભર લખતા રહ્ા. તેમની કસરતામાં, આપણને
ય
માસલક-મજૂર, શ્ીમંત-ગરીબ, જમીનદાર-ખેડૂત, ઉચ્ રગ્વ-નીચલા રગ્વ
સબિારના દરભંગા સજલલાના તરૌની ગામના રતની નાગાજય્વનનો જનમ
રચ્નો સંઘર જોરા મળે છે. તેમના લખાણો દ્ારા, તેમણે ગરીબી, ભૂખમરો,
ે
્વ
ય
30 જૂન 1911ના રોજ તેમના મામાના ઘરે (મધયબની સજલલાનં સતલાખા
દયષ્કાળ અને પૂર જેરી સામાસજક રાસતસરકતાઓનં સૂક્મ રીતે સચત્રણ કયયું છે.
ય
ગામ) થયો િતો. તેમને બાળપણમાં જ તેમની માતાથી અલગ થરાની
કૃ
તેમની કકૃસતઓમાં માનરીય રેદના, તેમની પોતાની લોક સંસકસત, દસલતોનો
રેદનાનો સામનો કરરો પડો િતો. બાળપણમાં ઠક્કનના નામથી બોલારાતા
ય
અરાજ, રાજકીય ઘટનાઓ પરની રટપપણીઓને સથાન મળતં િતં. તેમણે
ય
ૈ
નાગાજય્વનના સપતા તેમને બાબા રદ્નાથની કપાનં ફળ માનતા િતા. તેરામાં
ય
કૃ
ય
જરાિરલાલ નેિર, મિાતમા ગાંધી, ઇકનદરા ગાંધી, બાલ ઠાકરેથી લઈને
ૈ
ૈ
બાબા રદ્નાથના નામ પર તેમનયં નામ રદ્નાથ સમશ્ રાખરામાં આવય.
ય
ં
માયારતીને પોતાની કકૃસતઓનો ભાગ બનાવયા.
પરરરાર ગરીબ િતો અને બાળપણમાં તેમને ઘણી સમસયાઓનો સામનો
ય
કરરો પડો િતો. તેઓ પોતે કિે છે, “ખારાનં-પીરાનં નિોતયં. બાળપણમાં તેમની મખય સાસિકતયક કકૃસતઓમાં બાલચનામા, નરતરીયા, કલ ઔર
ય
ય
ય
મને ખારા-પીરાની તક મળી નિીં. િયં ગરીબ િતો. પછીથી પરરકસથસત થોડી આજ, તાલાબ કી મછસલયાં, સચત્રા, આજ મેં બીજ િૂં, રગેરેનો સમારેશ
સધરી.” તેમનયં ઔપચારરક સશક્ણ રધારે નિોતયં, પરંતય બાળપણથી જ તેમન ે થાય છે. બાબા નાગાજય્વનને તેમના મૈસથલી કાવયસંગ્રિ 'પત્રિીન નગન ગાછ'
ય
ર્ણરાનો અને શીખરાનો ખૂબ ઉતસાિ િતો. માટે 1969માં સાસિતય અકાદમી પયરસકારથી નરાજરામાં આવયા િતા. તેમને
અનય ઘણા પયરસકારોથી પણ સનમાસનત કરરામાં આવયા િતા. 5 નરેમબર
પ્ારંસભક સશક્ણ બાદ નાગાજય્વન રારાણસીમાં રિેતા િતા તયારે તેમની
ય
કાવયાતમક કુશળતામાં રધારો થયો. તયાં, 'યાત્રી' ઉપનામ તેમના હૃદય અને 1998ના રોજ તેમનયં સનધન થયં. n
64 ન ન્યૂ ઇનનડિ્ા સમાચાર 16-30 જન, 2025 16-30 જૂન, 2025
64

યૂ
ડિયા
માચાર
િ

યૂ
ન
ઇન