Page 11 - NIS Marathi 01-15 Aug, 2026

व््यक््ततमत्व प्रा. एम एस स्वावमनाथन

ये
ज्यरांनी दशाच्ा अन्नसुिक्ला
ये

बनविलये जीिनाचये ध्येर्

कहाही व्यनतिमत्त् अिी असिहाि की ज्यांचे योगदहाि कोित्यहाही एकहा कहालखडाहापुरि ककंवहा प्रदेिहापुरि मयगाददि रहाहू िकि िहाही.
े
ं
े
े
े
प्रहाध्हापक डाॉ. एम. एस. स्हातमिहाथि हे असेच एक महहाि िहास्त्ज्ञ आणि भहारिमहािचे सुपुत्र होि. त्यांिी तवज्ञहािहालहा लोकसेवेचे
े
महाध्म बिवल आणि अन्नसुरक्षलहा आपल्हा जीविहाचे ध्य बिवल. त्यांिी अिी एक जहािीव जहागृि कली, जी येिहाऱ्यहा
े
े
े
े
े
ििकांमध्ही भहारिहाच्हा धोरिांिहा आणि प्रहाधहान्यक्रमांिहा दहाखवि रहाहील ददिहा…
n जन्म : 7 ऑगस्ट 1925 n मृत्युुः 28 सप्टेंबर 2023
ियु सऱ््यया महाययुद्ािरम्यान, 1943 साली बंगालमध्य भीषि त्यांनी दनभावलल्या सवायात महत्वपूिया भूदमकांपैकी एक म्हिज 2004
ले
ले
ले
ले
यु
साली राष्ट्रीय र्लेतकरी आयोगाच्या अध्यक्षपिावरची त्यांची दनयक्ती.
ं
यु
यु
िष्काळ पिला होता. िर् अन्नटंचाईर्ी झजत होता. या
ले
पररक्स्र्तीनले एका तरुिाला हािरवून सोिलले. िलेर्ात अन्नटंचाई प्राध्यापक स्वादमनार्न यांनी अदखल भारतीय कृषी संर्ोधन सवच्या
ले
ले
दनमायाि होता कामा नय, असा त्यान दनश्चय केला. त्यािृष्टीन त्यान ले (एआरएस) दनदमयातीमध्यलेही महत्तवाची भूदमका बजावली.
ले
ले
कृदषर्ास्त्राचा अभ्यास सयुरू केला. हा तरुि िसरा कोिी नसून एम. एस. वय जास्त झाल असूनही कृषी क्षलेत्रातील सर्ोधन आदि
ले
ं
यु
ले
ं
स्वादमनार्न होतले, ज्याना भारतातील हररत क्रातीच जनक मानलले जातले. सहकायामध्य स्वादमनार्न सदक्रय रादहल. त्यानी आपल्या लखनातन,
या
ले
ले
ले
ं
ू
ं
ह तच स्वादमनार्न आहत, ज्यांनी 1960 आदि 1970 च्या िर्कात सावयाजदनक भाषिांमधून आदि अनलेक मंच व पररषिांमधील सहभागातून
ले
ले
ले
यु
गहू आदि तािूळ दपकांची उत्पािकता व उत्पािन वाढवण्यासा्ठी ग्ामीि दवकास, अन्न सरक्षा आदि र्ाश्वत र्ती या दवषयांवरील
ं
ले
ले
केललेल्या ऐदतहादसक कायायाद्वार लाखो लोकांना उपासमारीपासून चचाांमध्यले योगिान दिल. प्राध्यापक स्वादमनार्न यांनी कृषी दवकास,
ले
या
वाचवल. भारताला अन्नधान्यात स्वयंपिया बनवण्याच्या मोदहमच नतृत्व संर्ोधन आदि धोरि समर्नासा्ठी समदपयात संस्र्ांची स्र्ापना आदि
ले
ले
ू
ले
ले
ू
करिाऱ््यया िॉ. स्वादमनार्न यांनी र्लेतीतील रासायदनक खतांचा वाढता संचालन करण्यात महत्तवाची भदमका बजावली. एम. एस. स्वादमनार्न
ले
ले
ं
ले
वापर आदि एकाच दपकाच्या लागविीच्या धोक्यादवषयी र्तकऱ््ययाांमध्य ले यांच वयाच्या 98 व्या वषजी, 28 स्पटेंबर 2023 रोजी दनधन झाल.
यु
ले
सातत्यान जागरूकता दनमायाि केली. अनक परस्कारप्रा्पत स्वादमनार्न यांना 2024 मध्यले भारतरत्
ले
ले
ें
7 ऑगस्ट 1925 रोजी तदमळनािूतील कुंभकोिम यलेर्ले जन्मलल्या परस्कार िण्याची घोषिा पंतप्रधान नरद् मोिी यांनी केली. पंतप्रधान
यु
ले
ले
स्वादमनार्न यांचले पूिया नाव िॉ. मनकोंबू सांबदर्वन स्वादमनार्न होत. मोिी म्हिालले की क्ठीि काळात भारताला कृषी क्षलेत्रात आत्मदनभयारता
त्यांनी आदर्याक दवकासाची धोरिले दवकदसत व प्रसाररत करण्यासा्ठी दमळवून िलेण्यात स्वादमनार्न यांनी महत्तवाची भूदमका बजावली.
ले
ले
ले
ले
ले
अखरच्या श्वासापयांत पयांत काम केल. गरीब र्तकरी, दवर्षतः ग्ामीि त्यांनी भारतीय र्लेतीच आधयुदनकीकरि करण्यासा्ठी उत्कृष्ट प्रयत्
ले
यु
भागातील मदहलांचा रोजगार वाढविले ह यामागील मख्य उददिष्ट होत. केल. िॉ. स्वादमनार्न यांच्या िूरिर्जी नतृत्वान केवळ भारतीय
ले
ले
ले
ले
ले
यु
ले
त्यांनी 1988 मध्यले एम. एस. स्वादमनार्न संर्ोधन संस्र्लेची स्र्ापना र्तीतच पररवतयान घिवल नाही, तर िलेर्ाची अन्नसरक्षा आदि
ले
केली. यादर्वाय प्राध्यापक स्वामीनार्न यांनी भारतातील अनक समृद्ीही सयुदनक्श्चत झाली. मी त्यांना जवळून ओळखत होतो. मी
ले
ले
ले
ले
महत्तवाच्या पिांवर नादवन्यपूियातन आदि सजयानर्ीलतन काम केल. त्यांच्या िूरिृष्टीचा आदि दवचारांचा नहमीच आिर केला आह. n
ले
ले
ले
न््य इंवि्या समाचार // 1-15 ऑगस््ट 2026 9
ू