Page 19 - NIS Kannada 16-31 Jan, 2026
P. 19
ಮುಖಪುಟ ಲೋಖನ
ರಾಷ್ಟ್ೋಯ ಮತದಾರರ ದಿನದ ವಿಶೋರ
ಭಾರತದಲಿಲಿ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ
ವಿಕಸನ
n ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾರಟ್ವಾಗಿದೆ ಮತುತು ಕಳದ ಏಳ್
ದಶಕಗಳಿಂದ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ
15 ಆಗಸ್್ಟ 1947 ರಿಂದು ದೆೀಶವು ಸಾ್ವತಿಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗ, ಸಾವ್ಷತಿ್ರಕ ವಯಸಕೆ ಅಧಕ್ರಾವಧ 6 ವರ್ಷಗಳು
ಮತದಾನದ ಹಕಕೆನ ಆಧಾರದ ಮ್ೀಲ್ ಪಾ್ರತಿನಿಧಿಕ ಸಕಾ್ಷರವನುನು ಆಯೆಕೆ
ಮಾಡಲು ಸಾವ್ಷತಿ್ರಕ ಚುನಾವಣೆಗಳನುನು ಯೊೀಜಿಸುವುದು ಮತುತು ನಡೆಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕತುರು ಮತುತು ಇಬ್ಬರು
ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲೆ ಒಿಂದಾಗಿತುತು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕತುರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಿಂ ಕೊೀರ್್ಷ
ನ ನಾ್ಯಯಾಧಿೀಶರಿಂತೆ ಒಿಂದೆೀ ರಿೀತಿಯ ಸಿಂಬಳ
n ಭಾರತವು ಸಾವ್ಷಭೌಮ ಪ್ರಜಾಸತಾತುತಮೆಕ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗುವ ಕೆೀವಲ ಒಿಂದು
ಮತುತು ಭತೆ್ಯಗಳನುನು ನಿೀಡಲಾಗುತತುದೆ. ನಿಧಾ್ಷರ
ದಿನ ಮದಲು, ಅಿಂದರೆ 25 ಜನವರಿ 1950 ರಿಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೊೀಗವು
ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಾಥೆಪನಯಾಯತು. ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲೆ ಮೂವರೂ ಆಯುಕತುರು ಸಮಾನ
ಅಧಿಕಾರವನುನು ಹೊಿಂದಿರುತಾತುರೆ. ಯಾವುದೆೀ ವಿರಯದ
n ಕಾಲಕಾಲಕೆಕೆ ಬರುವ ಅಗತ್ಯಗಳಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೊೀಗವು
ಬಗೆಗೆ ಭಿನಾನುಭಿಪಾ್ರಯವಿದದಾಲ್ಲೆ, ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದ
ಏಕ-ಸದಸ್ಯ ಅರವಾ ಬಹು-ಸದಸ್ಯ ಸಿಂಸೆಥೆಯಾಗಿರಲು ಸಿಂವಿಧಾನವು ಮ್ೀಲ್ ನಿಧಾ್ಷರ ತೆಗೆದುಕೊಳಳುಲಾಗುತತುದೆ. ಮುಖ್ಯ
ಅಧಿಕಾರ ನಿೀಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಮದಲ ಮುಖ್ಯ
ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕತುರು ಮತುತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು
ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕತುರನುನು 21 ಮಾಚ್್ಷ
1950 ರಿಂದು ನೀಮಿಸಲಾಯತು. ಪ್ರಸುತುತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕತುರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು 6
ಆಯೊೀಗವು ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರನುನು ವರ್ಷಗಳ್ ಅರವಾ ಅವರು 65 ವರ್ಷ ವಯಸಸ್ನುನು
ಹೊಿಂದಿದುದಾ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕತುರಾದ ತಲುಪುವವರೆಗೆ, ಇವರಡರಲ್ಲೆ ಯಾವುದು ಮದಲ್ೂೀ
ಜ್ಾನೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಿಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಅಲ್ಲೆಯವರೆಗೆ ಇರುತತುದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕತುರಾದ ಡಾ. ಸುಖಿ್ಬೀರ್
ಸಿಿಂಗ್ ಸಿಂಧು ಮತುತು ಡಾ. ವಿವೀಕ್ ಜೂೀರ್
ಅವರಿದಾದಾರೆ.
ಚುನಾವಣಾ
1950 ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನುನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವರಸ್ಯ
ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಕೆ್್ಟೋಬರ್ 16, 1989 ರಂದು, ಚುನಾವಣಾ ಹೆಸರು ಹೆೋಳಲು ನರಾಕರಿಸಿದ
1989 ಆಯೋಗವನುನು ಮ್ವರು ಸದಸಯೂ ಸಂಸಥಾಯಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು
ಪರಿವತ್್ವಸಲಾಯಿತು.
ದೆೀಶದಲ್ಲೆ ಮದಲ ಸಾವ್ಷತಿ್ರಕ ಚುನಾವಣೆಯನುನು
ಜನವರಿ 1, 1990 ರಂದು, ಚುನಾವಣಾ ಘೊೀಷ್ಸಿದಾಗ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೊೀಗದ
1990 ಆಯೋಗವನುನು ಮತೆತಿ ಏಕ-ಸದಸಯೂ ಸಂಸಥಾಯಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ್ ಮಾಹಿತಿಯನುನು ಸಿಂಗ್ರಹಿಸಲು
ಪರಿವತ್್ವಸಲಾಯಿತು. ಹಳಳು ಹಳಳುಗೂ ಭೆೀಟಿ ನಿೀಡಿದರು. ಹಳಳುಗಳಗೆ
ಭೆೀಟಿ ನಿೀಡಿದಾಗ, ಅಪರಿಚಿತರ ಮುಿಂದೆ ತಮಮೆ
ಅಕೆ್್ಟೋಬರ್ 1, 1993 ರಂದು, ಚುನಾವಣಾ
1993 ಆಯೋಗವನುನು ಮತೆತಿ ಮ್ವರು ಸದಸಯೂ ಹೆಸರನುನು ಬಹಿರಿಂಗಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ
ಸಂಸಥಾಯಾಗಿ ಪರಿವತ್್ವಸಲಾಯಿತು. ಸಿಂಖ್್ಯಯ ಮಹಿಳಯರು ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾದರು. ಆ
ಮಹಿಳಯರು ತಮಮೆ
ಹೆಸರನುನು ಹೆೀಳ್ವ
ಯಾವುದೆೀ ಅನಹ್ಷ ವ್ಯಕತುಯು ಪಟಿ್ಟಯಲ್ಲೆ ಸೆೀಪ್ಷಡೆಗೊಳಳುಬಾರದು.
ಇದನುನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳಳುಲು, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೊೀಗವು ಬದಲು, ತಾವು
ಕಾಲಕಾಲಕೆಕೆ ಎಸ್ ಐ ಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಯೆಯನುನು ನಡೆಸುತತುದೆ. ಇನೂನುಬ್ಬರ ಪತಿನು, ತಾಯ,
ಸಾಿಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟಿ್ಟನ ಅಡಿಯಲ್ಲೆ, ಸಿಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324ರ ಮಗಳ್, ಸಹೊೀದರಿ
ಪ್ರಕಾರ ಮತದಾರರ ಪಟಿ್ಟಯನುನು ಸಿದಧಿಪಡಿಸುವ ಜವಾಬಾದಾರಿಯನುನು ಅರವಾ ವಿಧವ ಎಿಂದು
ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೊೀಗಕೆಕೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವತಃ ಸಿಂವಿಧಾನ ಗುರುತಿಸಿಕೊಿಂಡರು.
ಸಭೆಯೆೀ ಆಯೊೀಗಕೆಕೆ ಈ ಅಧಿಕಾರವನುನು ನಿೀಡಿದೆ. ಇದರರ್ಷ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,
ವಿಶಾ್ವಸಾಹ್ಷ ಮತದಾರರ ಪಟಿ್ಟಯನುನು ನಿವ್ಷಹಿಸುವುದು ಆಯೊೀಗದ ಮದಲ ಸಾವ್ಷತಿ್ರಕ
ಸಾಿಂವಿಧಾನಿಕ ಜವಾಬಾದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ (ವಿಧಿ ಚುನಾವಣೆಯ
324), ಸಿಂಸತುತು ಮತುತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನುನು ಸಮಯದಲ್ಲೆ ಸುಮಾರು
ನಡೆಸಲು ಮತುತು ಮತದಾರರ ಪಟಿ್ಟಯನುನು ಸಿದಧಿಪಡಿಸುವ ಕಾಯ್ಷದ 28 ಲಕ್ಷ ಹೆಸರುಗಳನುನು
ಮ್ೀಲ್್ವಚಾರಣೆ, ನಿದೆೀ್ಷಶನ ಮತುತು ನಿಯಿಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನುನು ಮತದಾರರ ಪಟಿ್ಟಯಿಂದ
ಆಯೊೀಗಕೆಕೆ ನಿೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಿಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಸೆಥೆಯು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೀಕಾಯತು.
